Artykuł  redaktora Eugeniusza Kurzawy z Gazety Lubuskiej, animatora odnowienia zielonogórskich tradycji winiarskich,  któremu jednocześnie dziękujemy za udostępnienie archiwalnych materiałów.

Co można mieć z winorośli?
(kilka przykładów potraw)

* Wino z pędów winorośli
(wytrawne, białe stołowe)
* Produkty: dziewięciolitrowe wiaderko lekko ugniecionych pędów młodej winorośli, 900 gramów cukru, sok i skórki z dwóch cytryn, 5 gramów pożywki dla drożdży.
* Przygotowanie: Pnącza i liście wkładamy do wiaderka, zalewamy 2,8 l wrzącej wody i odstawiamy na 48 godzin od czasu do czasu mieszając i zatapiając liście, tak żeby znajdowały się pod powierzchnią wody; wiaderko dokładnie przykrywamy. Po dwóch dobach zawartość naczynia odcedzamy do gąsiora wyciskając liście i pnącza. Odciśniętą zieleninę zalewamy następnie 0,5 l gorącej wody i ponownie wyciskamy. Cukier rozpuszczamy w 0,5 l wrzątku, a po wystudzeniu otrzymany syrop wlewamy do gąsiora. Następnie dodajemy cytrynę, drożdże oraz pożywkę i zamykamy naczynie korkiem z rurką fermentacyjną. Gąsior dopełniamy przegotowaną wodą pozostawiając nieco miejsca pod korkiem i ustawiamy w ciepłymi miejscu do zakończenia fermentacji. Gdy wytrąci się osad, zlewamy wino do butelek.

* Kiszone liście winorośli
(jako podstawa do przygotowania winnych gołąbków)
Zalewa - na jeden litr wody dajemy jedną łyżkę soli (wodę z solą przegotowujemy). Następnie przygotowujemy młode liście winorośli, odcinamy ogonki, liście zwijamy w rulonik i składamy na pół. Do słoika wkładamy gałązkę kopru. Układamy zwinięte liście. Zalewamy zalewą i dokładnie zakręcamy słoik.

* Liście do gołąbków winnych
(bez kiszenia)
Zbieramy liście winorośli. Blanszujemy w lekko osolonej gotującej się wodzie trzymając za ogonki liściowe; liść powinien się tylko lekko zwarzyć. Po zblanszowaniu ogonki odcinamy. Tak przygotowane liście napełniamy farszem.

* Dolmades (Gołąbki winne)
* Produkty (na cztery osoby, wartość odżywcza ok. 585 kcal): 500 g mielonego mięsa (wołowina i wieprzowina), 50 g ryżu, sześć pomidorów, dwie cebule, dwa ząbki czosnku, dwie-trzy łyżki oliwy, filiżanka siekanej pietruszki, sól, mielony pieprz, szczypta papryki, łyżeczka oregano, 375 ml wywaru z jarzyn, 12-16 dużych liści winogron, masło do smarowania formy.
* Przygotowanie: Wkładamy do miski mielone mięso i ryż. Jedną cebulę i oba ząbki czosnku obieramy, drobno siekamy i dodajemy posiekaną pietruszkę. Wszystko mieszamy z mięsem na jednolitą masę, którą doprawiamy solą, pieprzem i papryką. Następnie zawijamy gołąbki w liście z winogron. Ustawiamy piekarnik na temperaturę 180 stopni C. Siekamy teraz drugą cebulę i musimy ją zeszklić na oleju. Obrane pomidory bez pestek kroimy w kostkę i dodajemy do oleju. Całość zalewamy wywarem z jarzyn i doprawiamy oregano. Tak przygotowanym sosem zalewamy przygotowane gołąbki; pieczemy przez 35-40 minut.

* Sałatka winogronowa
* Produkty: jagody winorośli, najlepiej odmian białych, czosnek, cebula, papryka czerwona i zielona. Zalewa: 5 litrów wody, 1 kg cukru, 1/2 litra octu oraz sól do smaku.
* Przygotowanie: czosnek i cebulę kroimy w plasterki, paprykę natomiast w kostkę. Wszystkie składniki warstwami układami w słoiku. Tak przygotowane słoiki zalewamy zalewą, słoiki zakręcamy i krótko pasteryzujemy.

* Ocet winny
Do wytworzenia octu winnego wykorzystujemy jagody (czyli owoce winogron) uszkodzone, popękane lub niekształtne. Zebrane jagody układamy w kamiennym garnku i zalewamy roztworem z przegotowanej wody z cukrem w proporcji 30 dag cukru na 1 litr wody. Następnie garnek przykrywamy gazą. Po trzech tygodniach ocet zlewamy do butelek. Jego smak możemy znacznie poprawić dodając gałązki świeżych ziół, tymianku, estragonu, rozmarynu, majeranku, bazylii, kopru, melisy lub mięty.

Doradzała Halina Kowalewska
z winnicy „Kinga” w Starej Wsi koło Nowej Soli

EUGENIUSZ KURZAWA

( „Gazeta Lubuska” / grudzień 2003)